Zima w ogrodzie - lista prac do zrobienia

Zimowy okres to dla ogrodników czas relaksu i marzeń o przyszłym sezonie. Jednakże, nawet w te chłodne miesiące, nasze rośliny wymagają troski. Zimą, szczególną uwagę należy zwrócić na obfite opady śniegu, które mogą wymagać odśnieżania podjazdów i ścieżek ogrodowych, a także strzepywania śniegu z gałęzi drzew. Jakie jeszcze prace ogrodowe należy wykonywać w zimie? Odpowiedź znajdziesz w poniższym artykule. Zapraszamy do lektury.

Sprawdzamy stan okryw zimowych

Zimą ważne jest regularne kontrolowanie zabezpieczeń roślin wrażliwych na mróz. Należy upewnić się, że zimowe osłony nie zostały uszkodzone przez silny wiatr lub obciążenie śniegiem. W przypadku ekstremalnych mrozów, zaleca się dodatkowe okrycie roślin warstwą słomy, stroiszu lub agrowłókniny, by zapewnić im lepszą ochronę. Ogrody w pobliżu lasów lub pól mogą przyciągać głodne zające czy sarny, zwłaszcza podczas surowych zim. Te zwierzęta mogą uszkadzać rośliny, obgryzając je. Jeśli ogrodzenie nie jest wystarczająco skuteczną barierą, warto rozważyć dodatkowe zabezpieczenie pni młodych drzew. Można do tego użyć specjalnych plastikowych osłonek, bądź alternatywnie obwiązać pnie papierem lub agrowłókniną. Ważne, aby taka ochrona sięgała przynajmniej do wysokości 80 centymetrów, zapewniając efektywną ochronę przed zwierzętami.

Strzepujemy z gałęzi okiść śniegową

Śnieg, okrywający rabaty i rośliny okrywowe, pełni rolę izolatora chroniącego przed zimnem. Jednakże, gdy śnieg gromadzi się na drzewach i wyższych krzewach, tworząc malownicze, lecz ciężkie poduchy, może to stanowić zagrożenie dla roślin. Zwłaszcza mokry, ciężki śnieg może przyczynić się do łamania lub deformacji gałęzi. Dlatego po obfitych opadach zaleca się strząsanie śniegu z gałęzi, aby uniknąć ich uszkodzenia. W przypadku, gdy gałąź drzewa złamie się pod ciężarem śniegu, należy niezwłocznie przyciąć uszkodzoną część, tworząc gładkie cięcie, które będzie łatwiejsze do zaleczenia. Następnie, miejsce cięcia powinno być zabezpieczone specjalną maścią ogrodniczą, dostępną w sklepach ogrodniczych. Ta procedura jest kluczowa dla zapobiegania infekcjom i wspomagania regeneracji rośliny. Utrzymanie zdrowych drzew i krzewów przez zimę jest istotne dla ich prawidłowego rozwoju w nadchodzących sezonach.

Rośliny zimozielone

Podczas zimowych odwilży, gdy ziemia lekko odmarza, warto poświęcić uwagę podlewaniu roślin iglastych i zimozielonych. Jest to szczególnie istotne, gdyż te rośliny nadal tracą wodę poprzez wyparowywanie z powierzchni liści, nawet w zimie. Jednak przy zamarzniętej glebie, nie są one w stanie czerpać wody z ziemi, co może prowadzić do ich przesuszenia. Z tego powodu, okresy odwilży są idealną okazją do uzupełnienia brakującej wody w tkankach roślin. Regularne podlewanie w tym czasie zapewnia, że rośliny iglaste i zimozielone będą miały wystarczającą ilość wody do utrzymania zdrowia i witalności, co jest kluczowe dla ich przetrwania zimowych warunków i dobrego startu w nadchodzącym sezonie wegetacyjnym.

Odśnieżamy nawierzchnie

Podczas odśnieżania nawierzchni ogrodowych, zaleca się korzystanie z metod mechanicznych, takich jak specjalne łopaty do śniegu czy mechaniczne odśnieżarki. Powinniśmy unikać użycia środków chemicznych, na przykład soli do odladzania, która wnika do gleby wraz z topniejącym śniegiem, negatywnie wpływając na jej strukturę i bioróżnorodność. Sól może utrudnić roślinom pobieranie wody, prowadzić do słabszego wzrostu, mniej obfitego kwitnienia oraz zwiększać podatność na choroby i patogeny. W skrajnych przypadkach rośliny mogą nawet zasychać. Sól może również uszkadzać materiał nawierzchni.

Należy także unikać stosowania ostrych narzędzi, które mogą porysować nawierzchnie lub uszkodzić je podczas skuwania lodu. Zamiast tego, w przypadku pojawienia się lodu, można posypać ścieżki piaskiem. Pamiętajmy również o obowiązku usuwania śniegu i lodu z chodników publicznych przylegających do naszych posesji. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować mandatem lub obciążeniem kosztami odśnieżania przez służby miejskie. Śnieg ze ścieżek ogrodowych nie powinien być zrzucony na trawnik, gdyż może powodować brak tlenu dla trawy i gnicie korzeni podczas odwilży. Nadmierna ilość śniegu na rabatach również może być szkodliwa, nawet jeśli śnieg stanowi dobrą izolację przed mrozem. W przypadku nadmiaru śniegu można rozważyć jego odpłatny wywóz przez służby miejskie.

Zadbaj o rośliny doniczkowe

Aby zapobiec przesuszeniu bryły korzeniowej roślin zimujących w pomieszczeniach, niezbędne jest regularne podlewanie. Rośliny przechowywane w zimnych i ciemnych pomieszczeniach wymagają podlewania raz na 2 do 3 tygodnie. Natomiast rośliny umieszczone w cieplejszych i jaśniejszych miejscach powinny być podlewane nieco częściej. Podobną uwagę należy zwrócić na rośliny pojemnikowe, które zimują na zewnątrz. Ich podłoże również nie powinno przeschnąć, dlatego należy wykorzystywać okresowe wzrosty temperatur do ich nawadniania.

Ważne jest również regularne sprawdzanie roślin przechowywanych w pomieszczeniach pod kątem obecności szkodników. W przypadku ich wystąpienia, należy zastosować odpowiedni preparat chemiczny. Pod koniec lutego rozpoczyna się intensywniejsze podlewanie i nawożenie roślin tarasowych zimujących w pomieszczeniach, takich jak cytrusy, mirty czy oleandry. To również dobry czas na przycinanie roślin i przesadzenie ich do świeżej ziemi lub przynajmniej wymianę górnej warstwy podłoża, co sprzyja ich zdrowemu wzrostowi i rozwojowi w nadchodzącym sezonie.

Zadbaj o trawnik

Podczas odśnieżania ścieżek ogrodowych, ważne jest, aby nie zrzucać śniegu na trawnik. Gruba warstwa śniegu może bowiem uniemożliwiać dostęp tlenu do gleby, co skutkuje zamieraniem korzeni trawy. Dlatego należy śnieg usuwać w sposób, który nie będzie miał negatywnego wpływu na trawnik. W okresach odwilży, topniejący śnieg często prowadzi do tworzenia się kałuż na trawniku. Stojąca woda może spowodować gnicie korzeni trawy. W takich przypadkach zaleca się, aby trawnik został dokładnie nakłuty. Nakłuwanie umożliwia wodzie szybsze wsiąkanie do głębszych warstw gleby, co zapobiega stagnacji wody na powierzchni i chroni korzenie trawy przed gnicie. Regularne aeracja trawnika w ten sposób pomaga w utrzymaniu jego zdrowia i żywotności, zwłaszcza po zimie, kiedy trawa jest szczególnie wrażliwa na różne warunki środowiskowe.

Pielęgnuj oczko wodne

Podczas zimy, ważne jest regularne sprawdzanie stanu stawu, w którym zimują ryby, aby upewnić się, że tafla wody nie jest całkowicie pokryta grubym lodem. Zamarznięta powierzchnia wody uniemożliwia rybom dostęp do tlenu, co może prowadzić do ich śnięcia. Nie wolno dopuścić do całkowitego pokrycia tafli wody lodem, gdyż wtedy konieczne będzie wywiercenie lub wyrąbanie otworów w lodzie. Należy robić to ostrożnie, aby uniknąć stresowania ryb, które są bardzo wrażliwe na hałas i drgania.

Przed zimą na powierzchnię wody warto umieścić sztuczny przerębel, na przykład wykonany z styropianu lub plastiku, który zapobiega zamarznięciu całej powierzchni wody. Mimo to, należy regularnie sprawdzać, czy sztuczny przerębel funkcjonuje poprawnie, zwłaszcza podczas silnych mrozów. Dodatkowo, aby zapewnić rybom wystarczającą ilość tlenu, można użyć specjalnych tabletek napowietrzających. Te tabletki, wrzucane do stawu, uwalniają nadtlenek wodoru, który rozkłada się na tlen i wodę. Ilość i częstotliwość stosowania tabletek zależy od wielkości zbiornika, a ich działanie utrzymuje się zazwyczaj przez około miesiąc.

Regularnie należy też kontrolować, czy w stawie nie pojawiły się śnięte ryby, które należy natychmiast wyłowić. Ryby wymagające zimowania w pomieszczeniu powinny zostać odłowione jesienią i przeniesione do miejsca, gdzie temperatura nie spada poniżej 0°C. W takim pomieszczeniu należy przygotować dla nich odpowiedni zbiornik, np. duże akwarium lub wannę, z instalacją napowietrzającą, taką jak pompa akwariowa. Zbiornik warto przykryć siatką, aby zapobiec wyskakiwaniu ryb. Jeśli temperatura w pomieszczeniu przekracza 10°C, ryby należy dokarmiać niewielkimi porcjami pokarmu, dbając jednocześnie o czystość wody.

Dokarmiaj ptaki

Zima to trudny czas dla ptaków, które zmagają się z brakiem dostępu do pokarmu. Warto im pomóc, ale pamiętając o odpowiednich zasadach dokarmiania:

Stałe miejsce karmienia - ptaki szybko przyzwyczajają się do stałych miejsc, gdzie znajdują jedzenie. Najlepiej wykorzystać do tego celu karmnik, umieszczony w miejscu niedostępnym dla drapieżników, np. kotów. Karmnik powinien być zadaszony, by chronić pokarm i ptaki przed deszczem czy śniegiem.

Konsekwencja w dokarmianiu - jeśli rozpoczęliśmy dokarmianie jesienią, powinniśmy kontynuować je aż do wiosny (zazwyczaj do końca kwietnia lub początku maja), kiedy ptaki będą mogły samodzielnie znaleźć pokarm.

Czystość karmnika - regularnie czyśćmy karmnik, usuwając resztki jedzenia i odchody ptaków.

Odpowiedni pokarm - ptakom możemy podawać różnorodne nasiona, zboża, orzechy (nie solone), płatki zbożowe, kasze, ryż, suszone (bez cukru) i świeże owoce, a także słoninę i smalec (bez soli i przypraw), niewielkie kawałki niesolonego mięsa. Pokarmy zawierające dużo wody należy podawać tylko w okresach bezmroźnych.

Unikanie szkodliwych produktów - nigdy nie podawajmy ptakom produktów solonych, słodzonych, zepsutych, spleśniałych, zgniłych, zjełczałych oraz świeżego pieczywa (czasami można podać wysuszone, rozdrobnione pieczywo).

Dostęp do wody - ptaki potrzebują stałego dostępu do niezamarzającej wody, gdyż nie są w stanie zaspokoić pragnienia, na przykład śniegiem. Warto zadbać o to, aby w pobliżu karmnika znajdowało się źródło czystej wody.

Przytnij drzewa

Końcówka zimy to idealny moment na wykonanie cięć sanitarnych i formujących w większości drzew i krzewów liściastych, które zrzucają liście na zimę. Optymalny czas na rozpoczęcie tych prac przypada na drugą połowę lutego, pod warunkiem, że nie występują silne mrozy. Rośliny w stanie spoczynku zimowego nie tracą soków, a niskie temperatury zmniejszają ryzyko infekcji chorobowych.

Ważne jest, aby w tym okresie unikać cięcia roślin zimozielonych, a także gatunków wrażliwych na mróz, jak orzech włoski, morela, brzoskwinia, czy pigwa. Również krzewy kwitnące na zeszłorocznych pędach, takie jak forsycje, migdałki, lilaki, pigwowce, niektóre gatunki tawuł i wierzb kwitnących wiosną, nie powinny być w tym czasie przycinane.

Cięcia mają na celu nie tylko ładne uformowanie roślin, ale również ich zdrowie. Usuwamy więc gałęzie chore, uszkodzone, złamane, a także prześwietlamy koronę, eliminując pędy nadmiernie zgęszczone i krzyżujące się. Pod koniec zimy możemy również przeprowadzić odmładzanie starszych, rozrośniętych krzewów, usuwając całkowicie najstarsze pędy, a pozostałe skracając o 2/3 ich długości. Dzięki temu zabiegowi krzewy będą mogły lepiej się regenerować i bujniej kwitnąć w nadchodzącym sezonie.