Styczeń w ogrodzie - kalendarz prac ogrodnika

Styczeń w ogrodnictwie to czas, gdy tradycyjne zalecenia ogrodnicze oparte na doświadczeniu nabierają szczególnego znaczenia. Jednak należy pamiętać, że termin wykonania niektórych prac w ogrodzie może w dużym stopniu zależeć od aktualnych warunków pogodowych. 

Zmiany klimatu wywierają znaczący wpływ na roślinność, co obrazują mapy stref mrozoodporności roślin. Na mapach tych widać stopniowe przesuwanie się stref, co pozwala na uprawę w ogrodach wielu gatunków roślin, które wcześniej przemarzały lub wymagały szczególnego zabezpieczenia na zimę. W jaki sposób dostosować pielęgnację ogrodu w styczniu do zmieniających się warunków klimatycznych, szczegółowo omówiono w artykule pt. "Ciepła zima w ogrodzie. Anomalie klimatyczne i ich wpływ na rośliny". Artykuł ten dostarcza cennych wskazówek, jak reagować na te zmiany i efektywnie dbać o ogród w obliczu anomalii klimatycznych.

Styczeń w ogrodzie warzywnym

Warzywa korzeniowe takie jak marchew, pasternak czy skorzonera mogą być przechowywane w piwnicy, posypane piaskiem lub ziemią okrywową. Aby zapobiec więdnięciu, piasek lub ziemię należy lekko zwilżyć. W pomieszczeniu przechowalniczym temperatura nie powinna przekraczać 4°C, ponieważ w wyższych temperaturach warzywa mogą zacząć gnić. Regularne wietrzenie oraz usuwanie gnijących warzyw jest zatem zalecane.

Na działce, w przypadku ładnej pogody, warto zebrać liście zimującego jarmużu i pietruszki naciowej. Również ważne jest sprawdzenie stanu miejsc przygotowanych pod rozsadnik i tunele foliowe. W obliczu zbliżających się silnych mrozów, glebę należy zabezpieczyć przed przemarznięciem, rozsypując na niej rozdrobnioną słomę lub liście.

W domowych warunkach, na słonecznym parapecie, można umieścić pojemniki z posadzoną średniej wielkości cebulą do pędzenia na szczypior. Cebulę należy zakopać w ziemi na około 2/3 wysokości, pozostawiając nad ziemią 1/3. Ziemię regularnie podlewamy, by nie wysychała.

Na koniec, warto rozpocząć planowanie ogrodu warzywnego na bieżący rok. W drugiej połowie stycznia w większości sklepów ogrodniczych dostępne są już nasiona warzyw, co jest dobrym momentem na rozpoczęcie zakupów.

Styczeń w ogrodzie ozdobnym

Ochrona roślin przed mrozem i wiatrem jest niezmiennie ważna, szczególnie w obliczu zagrożenia, jakim jest słońce ogrzewające rośliny w ciągu dnia, a następnie gwałtowne spadki temperatury w nocy. Regularne sprawdzanie stanu osłon, założonych przed zimą, jest kluczowe.

W przypadku obfitych opadów śniegu, warto usunąć jego nadmiar z gałęzi roślin iglastych, aby uniknąć ich łamania się pod ciężarem śniegu. Podczas bezśnieżnych zim, gdy temperatura wzrasta powyżej 0°C, zaleca się podlewanie roślin zimozielonych. Wynika to z faktu, że tracą one wodę przez liście i igły, a zamarznięta gleba uniemożliwia pobieranie wody przez korzenie.

Dla roślin kwitnących zimą, takich jak wrzosowiskowe, należy zapewnić odpowiednią wilgotność, unikając jednocześnie podlewania, gdy temperatura spada poniżej 0°C.

W styczniu można pozyskiwać sadzonki zdrewniałe z krzewów liściastych, które zrzucają liście na zimę, ale nie w czasie silnych mrozów. Sadzonki pobiera się z jednorocznych pędów i przechowuje w wilgotnym piasku w chłodnej piwnicy, przy temperaturze nieco powyżej 0°C.

Warto również zwracać uwagę na cebule, kłącza i bulwy kwiatowe przechowywane w zamkniętym pomieszczeniu przez zimę, usuwając te porażone przez choroby grzybowe.

Niektóre nasiona bylin, takie jak chaber wielkogłówkowy, ciemiernik biały, dzwonek dalmatyński, drobny, karpacki, jeżówka purpurowa, trytoma ogrodowa, tojad mocny oraz orliki, pierwiosnki i ostnice, warto już teraz wysiać i wystawić na dwór, aby przemrozić. Po około 6 tygodniach przenosi się je do jasnego pomieszczenia o temperaturze około 12°C, zabezpieczając przed gryzoniami i ptakami.

Kwiaty doniczkowe w styczniu

Rośliny domowe kwitnące zimą, takie jak azalie doniczkowe czy cyklameny, wymagają w tym okresie starannej pielęgnacji, w tym regularnego podlewania i lekkiego nawożenia. Należy jednak zachować ostrożność przy podlewaniu begonii, które są wrażliwe na mączniaka i nie tolerują nadmiernego podlewania, nawet jeśli znajdują się w ciepłym i suchym pomieszczeniu.

W styczniu pozostałe rośliny powinny być podlewane umiarkowanie, unikając przesuszenia ziemi do stanu sypkiego lub zeschniętego. Do podlewania należy używać wody o temperaturze pokojowej, najlepiej odstałej.

Co dwa tygodnie większość roślin wymaga mycia letnią wodą lub delikatnego spryskiwania. Ważne jest również usuwanie zasychających lub zwiędłych liści, by zapobiegać atakom chorób i szkodników.

Z uwagi na to, że styczeń jest zazwyczaj najzimniejszym miesiącem, ważna jest regulacja temperatury w pomieszczeniach. W przypadku silnych mrozów rośliny należy zdejmować z parapetów lub odsuwać od szyb. Najlepiej wietrzyć mieszkanie w południe, a delikatniejsze rośliny tymczasowo przenosić do innego pomieszczenia lub odsuwać od otwieranego okna.

Niedoświetlenie w zimowych miesiącach może powodować utratę atrakcyjnej barwy liści i wiotczenie pędów roślin doniczkowych. W takich przypadkach może być konieczne doświetlanie roślin specjalnymi lampami umożliwiającymi fotosyntezę.

Rośliny, które przedwcześnie wypuściły pędy, przycinamy i umieszczamy w innym pomieszczeniu. Pod koniec miesiąca można rozpocząć rozmnażanie niektórych roślin przez sadzonkowanie (np. mirt i fuksję) oraz wysiewać nasiona szparaga, cytryn i pomarańczy.

Jeśli posiadamy kwitnącą zimą begonię z licznymi liśćmi i kwiatami, można spróbować rozmnożyć ją z sadzonek liściowych. W tym celu zdrowy, soczysto-zielony liść z krótkim ogonkiem należy umieścić w piaszczystej ziemi kwiatowej lub torfie, zapewniając warunki cieplarniane i wysoką wilgotność powietrza. Po pojawieniu się młodej rośliny, zapewniamy jej jasne i niezbyt ciepłe stanowisko.

Trawnik w styczniu

W obecnym okresie nie przeprowadza się żadnych prac pielęgnacyjnych na trawniku. Ważne jest, aby unikać chodzenia po trawniku pokrytym śniegiem, ponieważ podmarznięta trawa jest bardzo wrażliwa na uszkodzenia. Deptanie po niej może prowadzić do gnicia trawy w tych miejscach, co znacząco utrudni regenerację trawnika po zimie. Dlatego zaleca się ostrożność i unikanie obciążania trawnika w zimowe miesiące, aby zachować jego zdrowie i estetyczny wygląd do wiosny.