Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości

Rekonstrukcja przejęcia władzy przez Olkuszan z rąk Austriaków, biało-czerwone race, okolicznościowe przemówienia, Msza św. za Ojczyznę i setki Olkuszan na Rynku – tak w skrócie można opisać olkuskie obchody 100-lecia Niepodległości.

DSC0674 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Świętowanie 100. rocznicy odzyskania przez Polskę Niepodległości tradycyjnie rozpoczęło się od uroczystej Mszy św. w intencji Ojczyzny w Bazylice Mniejszej pw. Św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu. Następnie wszyscy zgromadzili się na płycie olkuskiego Rynku, gdzie miała miejsce oficjalna część uroczystości. Te, po występie Olkuskiej Reprezentacyjnej Orkiestry Dętej, która przed miesiącem świętowała jubileusz 100-lecia swojego istnienia, rozpoczął Paweł Piasny okolicznościowym przemówieniem.

DSC 0489 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Jakub Glanowski

 […] ci przywołani bohaterowie oraz dziesiątki innych liderów na szczeblu państwa, powinny być pamiętane, bo przed nimi stanął gigantyczny wysiłek tworzenia Ojczyzny od zera. Nowe prawodawstwo, nowe granice, nowa armia, brak pieniędzy w kasie państwowej. To były gigantyczne wydarzenia szanowni Państwo, my sobie nie wyobrażamy tego, bo dzisiaj żyjemy szczęśliwie w wolnym kraju, Piękna pogoda, bezpieczny kraj, zdrowa gospodarka. Czego sobie życzyć? – mówił obecny Starosta Powiatu Olkuskiego.

DSC0088 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Następnie bardzo licznie zgromadzone delegacje władz samorządowych, partii politycznych, stowarzyszeń historycznych, organizacji pozarządowych, związków zawodowych, szkół oraz służb mundurowych złożyły okolicznościowe wieńce pod Pomnikiem Józefa Piłsudskiego. Kilka minut później, o godzinie 12:00, tak jak w całej Polsce, rozbrzmiał Hymn Państwowy, zaśpiewany wspólnie przez ok. 300 osób zgromadzonych dzisiejszym południem na olkuskim Rynku. Ponadto, Mazurek Dąbrowskiego uświetniły biało-czerwone race. Po gromkich brawach społeczności olkuskiej Prezes koła „Ziemi Olkuskiej” Związku Żołnierzy Wojska Polskiego odczytał uchwałę zebrania koła z dnia 5 listopada 2018 w sprawie nadania wyróżnień w 100. rocznice odzyskania Niepodległości.

DSC0330 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Za rozwijanie zaplecza obronności kraju i nauczanie młodzieży w klasach mundurowych, za przychylność i wspieranie środowiska wojskowego, za zaangażowanie w proces patriotycznego wychowania młodzieży oraz za niestrudzoną działalność na rzecz integracji społeczeństwa Powiatu Olkuskiego ze środowiskiem wojskowym, wyróżniam: Brązowym Krzyżem Związku Żołnierzy Wojska Polskiego Starostę Powiatu Olkuskiego Pana Pawła Piasnego, odznaką honorową za zasługi dla Związku Żołnierzy Wojska Polskiego Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej i Promocji Starostwa Powiatowego w Olkuszu Panią Magdalenę Sołtysik, medalem za wybitne zasługi dla Związku Żołnierzy Wojska Polskiego Dyrektora Zespołu Szkół w Olkuszu ZDZ Katowice Panią Anne Klatt, Srebrnym Krzyżem Związku Żołnierzy Wojska Polskiego ppłk Mariana Buczka, Brązowym Krzyżem Związku Żołnierzy Wojska Polskiego ppłk Mariana Krukowskiego, Starszego Chorążego Stefana Lecha oraz Starszego Chorążego Sztabowego Józefa Ucieszka – mówił ppłk. Stanisław Bartoszcze.

DSC0444 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Sto lat temu, dokładnie sto lat i 9 dni, czyli 2 listopada 1918 roku w Olkuszu, delegacja Rady Miejskiej i Komitetu Ratunkowego zażądała od austriackiego komendanta obwodu złożenia broni przez żołnierzy i opuszczenia miasta. Komendant przekazał władzę podpułkownikowi Jakubowi Niewiadomskiemu, a ten złożył przysięgę przed włodarzami Ziemi Olkuskiej. W mieście zapanowała euforia, wznoszono okrzyki „Niech żyje Polska!”, wieszano flagi narodowe, śpiewano pieśni patriotyczne. Olkusz był wolny, niepodległy, wcześniej niż Warszawa i inne ośrodki w kraju. Dzisiaj chcemy nie tylko przypomnieć ten moment, ale i dać szanse go przeżyć, od czego w końcu mamy wyobraźnię? Cofnąć się w czasie pozwoli nam rekonstrukcja historyczna przygotowana przez IV Liceum Ogólnokształcące im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego i Zespół Szkół Nr 1 im. Stanisława Staszica, we współpracy z Klubem Historycznym im. Armii Krajowej, działającym przy IV LO (artykuł na ten temat możecie Państwo przeczytać TUTAJ – przyp. red.) – mówiła uczennica IV Liceum Ogólnokształcącego w Olkuszu Ada Krzysztańska.

DSC0519 1 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Rada Miasta Olkusza wysłała delegację do Komendanta Obwodu Clama Martinica, aby oddał władzę w polskie ręce. Komendant początkowo odmówił, wówczas przedstawiciel polskich Władz Powiatu Karol Radłowski miał powiedzieć: „Jako gospodarze tego miasta i ziemi przyszliśmy z ramienia ludu, który gościł okupantów jako dobrych gości, a którzy nie zawsze starali się być dobrymi. Obecna gościna się skończyła. Gospodarze chcą być sami, w domu, u siebie. Żądamy stanowczo ustąpienia. Jeśli nie dokona się to dobrowolnie, użyjemy siły, a wynikłe z tego powodu konsekwencje przypadną Panu, Komendancie”. Następnie dał mu pół godziny na zastanowienie. W tym czasie oddział uzbrojonej olkuskiej młodzieży wtargnął do gmachu Komendy Powiatowej, oddając strzały ostrzegawcze. Rozbroili wardy i zabrali broń. Ta demonstracja siły sprawiła, że Komendant Martinic złożył władzę ppłk Jakubowi Niewiadomskiemu. Dokładny opis tej sceny nie zachował się. Spójrzmy teraz w stronę gmachu Urzędu Miasta: za chwilę rozegra się tam scena, która mogła właśnie tak wyglądać 1 listopada 1918 roku – zachęcała podopieczna „Czwórki”

DSC0537 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Przenieśmy się teraz do momentu oficjalnego przekazania władzy w ręce Polaków dnia 2 listopada 1918 roku. W materiałach zachowanych z tamtego okresu możemy przeczytać tylko, że ppłk Niewiadomski poinformował, iż przyjmuje dowództwo nad jednostkami zbrojnymi Powiatu z nominacji generała Karola Roja, a sam, jako Polak z krwi i kości, chce złożyć przysięgę na wierność polskiemu rządowi. Reprezentantem władzy najwyższej w Olkuszu był Karol Radłowski. Spróbujmy odtworzyć te scenę – kontynuowała Ada Krzysztańska

DSC0615 1 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Wszyscy mamy świadomość wyjątkowości Święta 11 listopada 2018 roku, dlatego z inicjatywy IV Liceum Ogólnokształcącego oraz Zespołu Szkół Nr 1 została wykonana replika Tarczy Legionów Olkuskich. Tarcze były sposobem na gromadzenie funduszy na cele wojskowe. Wykonywano je w poszczególnych miastach i wystawiano w miejscach publicznych. Następnie wbijano w nie złote srebrne i żelazne gwoździe, za które należało złożyć odpowiedni datek. Inicjatywą kierował Krakowski Komitet Kolumny i Tarcz. Powołał on też Komisję Artystyczną, której zadaniem było dbanie o poziom przygotowania elementów. Z reguły tarcze legionowe miały kształt tarcz herbowych. Na podstawie dokumentów Naczelnego Komitetu Narodowego w latach 1915 – 1917, powstało ich 79. Naszym zdaniem olkuska należała do najpiękniejszych. Jej wykonawcą był nauczyciel Olkuskiej Szkoły Rzemieślniczej Władysław Turbas z Bolesławia. 30 stycznia 1916 roku nastąpiło uroczyste odsłonięcie tarczy, a 6 sierpnia tegoż roku zawieszono ją na olkuskim Rynku. Wtedy też zaczęto wypełniać ją gwoźdźmi. Niech pamiątką po dzisiejszej uroczystości będzie właśnie replika tej tarczy – podsumowała uczennica IV Liceum Ogólnokształcącego w Olkuszu.

DSC 0684 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Jakub Glanowski

Chwilę później replika Tarczy Legionów Olkuskich została przeniesiona do Izby Pamięci, znajdującej się w Zespole Szkół Nr 1. Zanim to jednak nastąpiło, Prezes olkuskiego oddziału Polskiego Związku Hodowców Gołębi Pocztowych Marian Czekaj i hodowca Wiesław Sycz uczcili Niepodległą Polskę wypuszczeniem 100 gołębi.

DSC0659 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Na tym pierwsza część uroczystości 100-lecia niepodległości zakończyła się. Przybyli na dzisiejszą uroczystość mieszkańcy przemaszerowali następnie do ZS Nr 1 w Olkuszu, gdzie o godzinie odbył się koncert patriotyczny w wykonaniu zespołu Te Deum. Po koncercie na placu przy „Mechaniku”, każdy mógł z kolei poczęstować się żołnierską grochówką z kuchni polowej. Nagranie całości uroczystości mających miejsce na Rynku, możecie Państwo zobaczyć na zapisie transmisji na żywo, prowadzonej naszej stronie na Facebooku.

DSC0788 - Olkuszanie upamiętnili 100. rocznicę odzyskania niepodległości
fot. Mateusz Łebek

Michał Pasternak

Młody działacz społeczny, interesujący się sprawami lokalnymi ziemi olkuskiej, prawem oraz gospodarką.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *