Olkusz pamiętał o 100. rocznicy usypania Kopca Kościuszki

     Ponad 100 osób wzięło udział w uroczystościach związanych z upamiętnieniem usypiania Kopca Kościuszki w Olkuszu. Obchody były także połączone z 200. rocznicą insurekcji kościuszkowskiej, czyli powstania narodowego w 1794 roku, spowodowanego II rozbiorem Polski oraz m.in. likwidacją Konstytucji 3 Maja przez władze Konfederacji targowickiej. Tadeusz Kościuszko przysięgał wtedy „na stopniach ołtarzów, że tym mieczem wypędzi z Polski trzech mocarzów, albo sam na nim padnie”, jak to zostało opisane w „Panu Tadeuszu” Adama Mickiewicza.

22396779 914527985366099 462991544 o - Olkusz pamiętał o 100. rocznicy usypania Kopca Kościuszki

     Uroczystości rozpoczęły się zbiórką delegacji i pocztów sztandarowych na olkuskim rynku. O godzinie 10:00 zebrani przenieśli się do Bazyliki kolegiackiej św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu, gdzie odbyła się uroczysta msza święta. Po jej zakończeniu, uczestnicy obchodów wymaszerowali pod Kopiec Kościuszki, gdzie rozpoczęła się część główna obchodów. Na zakończenie dla wszystkich przewidziano tradycyjną, wojskową grochówkę.

22449489 914527305366167 483014409 o - Olkusz pamiętał o 100. rocznicy usypania Kopca Kościuszki

     Ten szczególny dzień obfitował również w warte uwagi imprezy poboczne. W olkuskim MOK-u odbyło się spotkanie historyczne, w trakcie którego, o historii olkuskiego Kopca Kościuszki opowiedział Ryszard Ryza, przewodniczący Gminnej Rady Seniorów w Olkuszu. Dyrektor ZS Nr 1 Aldona Nowicka wygłosiła wspomnienie o Stanisławie Bacu, ówczesnym dyrektorzy olkuskiej szkoły rzemieślniczej oraz inicjatorze usypania olkuskiego Kopca Kościuszki w 1917 roku. Na zakończenie prelekcję „Historia krakowskiego Kopca Kościuszki” wygłosił Kamil Stasiak z Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

22404245 914527332032831 455830282 o - Olkusz pamiętał o 100. rocznicy usypania Kopca Kościuszki

Warto przypomnieć, że Kopiec Kościuszki został usypany przez mieszkańców Olkusza w 1861 roku, dla uczczenia 44. rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. Nie była to okrągła rocznica, lecz wykorzystano okazję, że wtedy, w dobie odwilży politycznej i narastającej atmosfery patriotycznej, możliwe było uczczenie narodowego bohatera. Pierwszą taczkę ziemi na miejsce sypania kopca przywiózł olkuski proboszcz ks. Józef Ćwikliński. W dniu poświęcenia kopca, czyli 15 października 1861 r., w obecności licznie zgromadzonych Olkuszan, dwaj górnicy zawiesili wieniec cierniowy na wysokim dębowym krzyżu, jaki stanął na szczycie kopca. Olkuski kopiec był miniaturą krakowskiego kopca Kościuszki. Miał 5 metrów wysokości i 14 m średnicy. Niestety podczas Powstania Styczniowego w 1863 roku na rozkaz rosyjskiego dowódcy, księcia generała-majora Aleksandra Szachowskiego krzyż został ścięty, a kopiec zrównany z ziemią. W rozkopanym kopcu Rosjanie znaleźli dokument z nazwiskami projektodawców i wykonawców kopca. Wielu z nich zostało aresztowanych i zesłanych na Sybir.

22425873 914527988699432 604021088 o - Olkusz pamiętał o 100. rocznicy usypania Kopca Kościuszki

     W 1917 roku, w setną rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki, olkuski Kopiec został odbudowany z inicjatywy dyrektora Szkoły Rzemieślniczej w Olkuszu, inż. Stanisława Baca. Uroczyste poświęcenie Kopca Kościuszki odbyło się w dniu 15 października 1917 roku. Po nabożeństwie w miejscowym kościele, ruszył pochód ze sztandarami i orkiestrą pod nowo wzniesiony kopiec, gdzie obyła się dalsza część uroczystości. Kopiec miał wysokość 5 metrów, był obłożony darnią, a wierzchołek ponownie zwieńczono dębowym krzyżem z cierniową koroną. Ten patriotyczny monument stał się miejscem uroczystych spotkań i manifestacji Olkuszan z okazji świąt państwowych i rocznic historycznych. Kopiec przetrwał okres okupacji niemieckiej, jednak po wojnie został zapomniany. W 1972 roku wymieniono jedynie zmurszały krzyż. Gruntownego remontu i wmurowania pamiątkowej tablicy z wizerunkiem Tadeusza Kościuszki doczekał się w latach 1993-94, w związku z obchodami 200. rocznicy insurekcji kościuszkowskiej. Dzisiejszy kopiec ma wysokość 7 metrów, a wieńczący go krzyż 6 metrów. U podstawy kopca znajduje się osadzona w kamieniu pamiątkowa płyta z opisem jego ciekawej i burzliwej historii.

22404010 914527982032766 1826574986 o - Olkusz pamiętał o 100. rocznicy usypania Kopca Kościuszki

zdjęcia: Mateusz Łebek

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *