Komplet Gwarków już na ulicach Olkusza

Jak przed wiekami, tak i teraz na ulicach Olkusza można spotkać postacie gwarków, czyli olkuskich górników. Wykonane z brązu i pokryte patyną figury to część projektu „Srebrny szlak gwarków olkuskich” realizowanego przez Urząd Miasta i Gminy w Olkuszu.

72706820 1461075604048276 158418773496299520 o - Komplet Gwarków już na ulicach Olkusza

Do tej pory górnicze tradycje Olkusza nie były widoczne gołym okiem dla mieszkańców i turystów zwiedzających nasze miasto. Tę lukę ma wypełnić „Srebrny szlak gwarków olkuskich”, czyli ścieżka edukacyjno-historyczna w obrębie olkuskiej starówki. W osiemnastu miejscach, na postumentach z charakterystycznego, czerwonego zlepieńca parczewskiego, stanęły zatem postacie gwarków. Każda z nich jest inna, ma inne atrybuty i „opowiada” inną historię, obrazując wybrany aspekt historii miasta w postaci wydarzenia, postaci, miejsca ważnego historycznie czy olkuskiej legendy.

Olkusz to kolebka polskiego górnictwa rud srebra i ołowiu, dlatego cała historia miasta związana jest z eksploatacją i przerobem tych kruszców. Jest to jednak historia powoli odchodząca w niepamięć, zwłaszcza wśród najmłodszego pokolenia. Chcemy zatem o tym dziedzictwie mówić w sposób atrakcyjny nie tylko dla nas, mieszkańców, ale także dla turystów. Już teraz widać, że to przynosi efekt, jako że w Internecie oraz w mediach zrobiło się głośno o naszym pomyśle, co oczywiście jest znakomitą promocją naszego miasta – komentuje Burmistrz Miasta i Gminy Olkusz Roman Piaśnik.

Wchodzących na starówkę od zachodu wita gwarek siedzący na reliktach dawnej Bramy Sławkowskiej i trzymający herb miasta z górniczą kopaczką. Postać gwarka stojąca przy olkuskiej Bazylice kolegiackiej pw. św. Andrzeja Apostoła w Olkuszu trzyma z kolei w ręku duży krzyż nawiązujący do srebrnego „Krzyża Gwarków” ufundowanego w XVII wieku przez olkuskich górników. Przed budynkiem starego starostwa, gdzie na przełomie XVI i XVII wieku działała olkuska mennica, są natomiast ustawione postacie gwarków wbijających monety. Dwóch gwarków symbolicznie niosących bochen olkuskiego ołowiu dla odmiany stoi w miejscu, gdzie na średniowiecznym rynku znajdowała się waga miejska.

72532128 1461075570714946 1023976793855492096 o - Komplet Gwarków już na ulicach Olkusza

Jest też gwarek wytapiający ołów i gwarek-kowal ustawiony przed olkuskim „Mechanikiem”. Jeden gwarek z mieczem „broni” z kolei olkuskiej baszty, a broń drugiego, ustawionego przed Muzeum Regionalnym PTTK, nawiązuje do miecza „katowskiego”, jaki można podziwiać w zbiorach tego muzeum. Gwarek wspinający się na drabinę, ustawiony przed „Brengardą” obrazuje natomiast sięgające XV wieku tradycje olkuskiej straży pożarnej. Postać starego górnika stojąca w parku miejskim nawiązuje zaś do kościoła szpitalnego pw. św. Ducha, który od XIV wieku wznosił się w tym miejscu. Postacie gwarków opowiadają też olkuskie legendy. Jest zatem gwarek-skarbnik, czyli duch kopalni i gwarek pochylony nad kołyską ilustrujący legendę o srebrnych kołyskach zamawianych przez bogatych, olkuskich górników.

73062374 1461075627381607 7591258638736424960 o - Komplet Gwarków już na ulicach Olkusza

Figury gwarków to dzieła rzeźbiarza, malarza i filozofa, a zarazem absolwenta krakowskiej ASP Jana Siuty. Jedną z jego licznych realizacji jest m.in. sarkofag Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i pierwszej damy na Wawelu. Postacie gwarków w charakterystycznych kaftanach z kapturami i obutych w ciżmy są wzorowane na oryginalnej ikonografii, czyli wyobrażeniach górników, jakie znamy choćby z dzieł XVI-wiecznego naukowca Georgiusa Agricoli, czy postaci gwarków trzymających herby Olkusza i Polski, jakie możemy oglądać na XVI-wiecznym malowidle na ścianie prezbiterium olkuskiej bazyliki. Przy każdej z figur znajduje się również tabliczka z informacją o historii miejsca, w którym posadowiona jest postać.

72453205 1461075667381603 7456793512030240768 o - Komplet Gwarków już na ulicach Olkusza

Postacie gwarków tworzą szlak, który można na razie przejść odnajdując umieszczone w chodniku przeszło 130 replik trojaków olkuskich, czyli monet z wizerunkiem króla Zygmunta III Wazy, jakie były wybijane w olkuskiej mennicy oraz gwarków trzymających herb Olkusza. Trwają jednak jeszcze prace nad stworzeniem aplikacji mobilnej, po pobraniu której, spacerując „Srebrnym szlakiem gwarków olkuskich”, będzie można wysłuchać „opowieści” gwarka, do którego się zbliżymy.Nagrania będą dostępne w języku polskim, angielskim, niemieckim i rosyjskim. Będą one także dostosowane do różnych grup odbiorców. Wykorzystanie nowych technologii umożliwi zatem pełne korzystanie z przygotowanego programu edukacyjnego również przez osoby niewidzące i niedowidzące.

72586175 1461075704048266 5809185302132031488 o - Komplet Gwarków już na ulicach Olkusza

„Srebrny szlak gwarków olkuskich” to także atrakcja dla samych mieszkańców, którzy podczas rodzinnego spaceru mogą teraz przekazać swoim dzieciom w atrakcyjny sposób historię miasta. Turyści odwiedzający „Srebrne Miasto” będą mogli z kolei zwiedzić Olkusz w niezwykły sposób. W oparciu o szlak gwarków można także realizować ciekawe zajęcia lekcyjne i gry terenowe. W planach jest bowiem opracowanie i wydanie drukiem specjalnego „questu”, którego rozwiązanie będzie możliwe jedynie po przejściu całego szlaku. Dla osób, które poprawnie rozwiążą „quest”, będą z kolei przygotowane drobne upominki związane ze szlakiem gwarków. Utworzenie „Srebrnego szlaku gwarków olkuskich” daje również inne korzyści.

73130719 1461075740714929 4115263356074459136 o - Komplet Gwarków już na ulicach Olkusza

Na ogół rzeźba kojarzy nam się bowiem z pomnikiem i w Polsce jest niewiele miast, które mogą poszczycić się ciekawymi i nowoczesnymi rzeźbami. Tymczasem umieszczenie w przestrzeni miejskiej Olkusza zespołu ciekawych artystycznie rzeźb związanych z historią miasta jest nowatorskim zabiegiem artystycznym oraz elementem wpływającym na zwiększenie estetyki olkuskiej starówki. Wykonanie i montaż postaci gwarków zrealizowała firma PPUH Łukasz Siuta z podkrakowskiego Cholerzyna. Koszt zadania to 298 334 zł., z czego zdecydowaną większość, bo aż 223 758 zł. pokryła dotacja unijna. Wkład własny miasta wyniósł zatem jedynie 74 586 zł, a przygotowanie postumentów kosztowało dodatkowo 29 834 zł.

źródło: umig.olkusz.pl
zdjęcia: Pan Pstryk 

Michał Pasternak

Młody działacz społeczny, interesujący się sprawami lokalnymi ziemi olkuskiej, prawem oraz gospodarką.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *